مطالعات راهبردی ارتباطات

مطالعات راهبردی ارتباطات

رهیافت آپاراتوس در بازتاب و شکل‌دهی جامعه مخاطب سینمای ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
پیام زین العابدینی
دکتری پژوهش هنر، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22034/rcc.2022.254083
چکیده
آپاراتوس سینمایی سال‌هاست که از سوی نظریه‌پردازان از جمله بودری، متز، کومولی، ناربونی، مالوی، آلسئسر و... مورد توجه قرار گرفته و در تحلیل‌های‌شان به نگارش در آمده، اما هنوز تعریف مشخصی از آن ارائه نشده است. آنچه از آرای صاحب‌نظران ادراک می‌شود نشان از آن دارد که آپارتوس سینمایی دستگاهی ایدیولوژیک با فرایندی وابسته به تکنولوژی است که تأثیرات روانی بر تماشاگر می‌گذارد. آپاراتوس سینمایی همان مادۀ خام سینماست که در ذهن تماشاگر تکمیل می‌شود و وابسته به خلاقیت صاحب اثر و نحوۀ دریافت و سواد رسانه‌ایی تماشاگر در دوره‌های سینمایی با پیشرفت تکنولوژی تغییر یافته است. رویکرد آپاراتوس سینمایی در بازتاب یا شکل‌دهی افکار جامعۀ پیرامونْ نقش بارزی داشته است. ایرانْ سینمایی پیشرو و با سابقه‌ای بیش از یک سده دارد. مقالۀ حاضر با هدفی کاربردی نقش آپاراتوس سینمایی در بازتاب و شکل‌دهی جامعه پیرامون را مورد بررسی قرار داده است. مسئلۀ تحقیق رهیافت مخاطب نسبت به بازتاب یا شکل‌دهی پدیده‌های اجتماعی متأثر از آپاراتوس در سینمای ایران است. روش تحقیق کیفی بر اساس جمع‌آوری اطلاعات از منابع کتابخانه‌ای، آرشیوهای صوتی و تصویری، و بر مبنای تحلیل محتوی جهت‌دار است. از این‌رو سینمای ایران به هفت دوره تقسیم و تحلیل شده است. نتیجه حاصله نشان می‌دهد سینمای ایران در بازتاب و شکل‌دهی جامعه در دوره‌های گوناگونْ متفاوت بوده و نقشی نسبی و شکننده داشته است. متأثر از آپاراتوس
کلیدواژه‌ها
بازتاب
شکلدهی
آپاراتوس
تماشاگر
سینمای ایران

عنوان مقاله English

The cinematic Apparatus approach in reflecting and shaping the audience community Iranian cinema

نویسنده English

payam zinalabedini
PhD in art research, College of Fine Arts, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

For many years, theorists such as Jean-Louis Baudry, Christian Metz, Jean-Louis Comolli, Paul Narboni, Laura Mulvey, and Thomas Elsaesser have brought cinematic apparatus into focus. However, it still lacks a clear definition. Views of the pundits give us the impression that the cinematic apparatus is an ideological device with a technology-dependent process that leaves a psychological impact on the viewers. The cinematic apparatus, which is the raw material of cinema, completes in the viewer's mind.
A mutual relationship in cinema hinges on constant environmental changes influenced by technology, ideology, and media literacy. It has changed throughout cinematic periods depending on the author's creativity and the viewer's media literacy in line with technological advances. Iran's progressive cinema has a history of more than a century. This paper, pursuing a practical goal, has taken into account the role of the cinematic apparatus in reflecting and forming the community around us. It tries to shed light on the audience's approach to the reflection or formation of social phenomena affected by the apparatus in Iranian cinema. The scholar gathered information from library-based resources, audio-visual records, and archives based on qualitative research and directed content analysis. The researcher has divided Iranian cinema into seven periods and analyzed each separately. The research result shows that Iranian cinema, which has been affected by apparatus, has played a different – albeit relative and fragile – role in the reflection and formation of the society in various periods.

کلیدواژه‌ها English

Reflection
Shaping
Apparatus
Spectator
Iranian cinema
استراوس، آنسلم و کوربین، جولیت (1385)، اصول روش تحقیق کیفی، ترجمۀ بیوک محمدی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
استم، رابرت (1383)، مقدمه‌ای بر نظریه فیلم، ترجمۀ احسان نوروزی، پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی.
آلتوسر، لویی (1386)، ایدئولوژی و سازوبرگ‌های ایدئولوژیک دولت، ترجمۀ روزبه صدر آرا، تهران: چشمه.
بوردول، دیوید (1381)، علیه هنر هفتم: آندره بازن و طرح دیالکتیکی، فصلنامه فارابی، بنیاد فارابی، شمارۀ 46.
پین، مایکل (1379)، مقدمه‌ای بر بارت، فوکو، آلتوسر، ترجمۀ پیام یزدانجو، مرکز.
خوی‌نژاد، غلامرضا (1380)، روش‌های پژوهش در علوم تربیتی، تهران: سمت.
راودراد، اعظم، زندی، مسعود (1385)، عوامل اجتماعی مؤثر بر شکل‌گیری سینمای زن در ایران، مجلۀ مطالعات زنان، شماره 3.
زین‌العابدینی، پیام. الستی، احمد (1398)، از اتوپیای خیالی تا دستوپیای واقعی سینمای ایران، نشریه باغ نظر، شمارۀ 79، دورۀ 16، صص60-51.
زین‌العابدینی، پیام؛ الستی، احمد (1399)، واکاوی آرمانخواهی سینما در حضور و تعامل با فضای فیلمیک و سینماتیک، رسالۀ دکتری پژوهش هنر، دانشگاه تهران.
صابری، محمد. سزای تورک، محمت (1396)، اخلاق و ارزش‌های انسانی در فیلم‌های سینمایی قبل و بعد از انقلاب اسلامی ایران، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، سال دوازدهم، شمارۀ 2.
فلیک، اووه (1388)، درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمۀ هادی جلیلی، نشر نی.
گال، مردیت، و همکاران (1386)، روش‌های تحقیق کمی و کیفی در علوم تربیتی و روان‌شناسی، ترجمۀا، ر، نصر و دیگران، جلد دوم، تهران: انتشارات سمت با همکاری دانشگاه شهید بهشتی.
ماین، جودیت (1384)، جایگاه تماشاگری در سینما، ترجمۀ ابوالفضل حری، مجلۀ هنر، شمارۀ 65. برگرفته‌شده از Mayne, Judith (1993), CinemaSpectatorship, Rout ledge
یوسفی ارجمندی، آرش (1385)، تحلیل محتوای کیفی مجلا علمی و دیدگاه‌های صاحب نظران با توجه به مبانی نظری پویایی‌های علم، رسالۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
 
 
Allen, Richard (1997). Projecting Illusion: Film Spectatorship and the Impression of Reality, Cambridge University Press.
Althusser, L (1971) Ideology and Ideological State Apparatuses, in Lenin and Philosophy and Other Essays, New York: Monthly Review Press, pp. 85-126.
Branigan, Edward & Buckland, Edward (eds). 2014.  The Routledge encyclopedia of film theory, Routledge.
Comolli, J. and Narboni, P. (1971) Cinema/Ideology/Criticism, Translated to English by Susan Bennett, Screen, Volume 12, Issue 1, 1 March 1971, Pages 27–38.
Cormack, Mike (1992) , Ideology. Ann Arbor, MI: University of Michigan Press.
Dayan, Daniel (1974). The tutor code of classical cinema, Film Quarterly, 1974, 28 (1).
de Lauretis, T. and Heath, S. (eds) The Cinematic apparatus, London: Macmillan, 1980.
Heath, Stephen (1975). Narrative Space, Questions of Cinema, London: Macmillan. 19-81.
Jagodzinski, jan (2004). Youth Fantasies: “The Perverse Landscape of the Media”, Publisher: Palgrave Macmillan US.
Kuntzel, Thierry (1978). Thierry Kuntzel, A Note upon the Filmic Apparatu, Quarterly Review of Film Studies (1): 266-71
Martin, Adrian. (2014). Mise en Scène and Film Style: From Classical Hollywood to New Media Art, Palgrave Macmillan.
Mayring, p (2000). Qualative Content Analysis, Fourm: Qualative Social Research 1 (2) , Retrieved.
Metz, Christian (1982). The Imaginary Signifier: Psychoanalysis and the Cinema, translated by Celia Britton, et al, Bloomington: Indiana University Press.
Mohd Noor, KB (2008). Case Study: A Strategic Research Methodology. American Journal of Applied Sciences, 5 (11): 1602-4.
Murphy, Paula (2005). Psychoanalysis and Film Theory Part 1: ‘A New Kind of Mirror’, an international and interdisciplinary journal of postmodern cultural sound, text and image, Volume 2, February 2005, ISSN 1552-5112.
Parente, André & de Carvalho, Victa. (2008). “Cinema as dispositif: Between Cinema and Contemporary Art”. Cinémas: Journal of Film Studies, 55-37,1 (19)
Pearson, Roberta E., & Simpson, Philip. (2001). Critical Dictionary of Film and Television Theory. London and New York: Routledge.
Ritzer, George. (2007). The Blackwell Encyclopedia of Sociology. The Reviewer’s Guide to Quantitative Methods in the Social Sciences. Blackwell Publishing Ltd. https://doi.org/10.4324/9781315755649-6
Rushton, R. Bettinson, G (2010) What is film theory. An Introduction to Contemporary Debates. Berkshire: open university press. Pp. 35-40.
 
 

  • تاریخ دریافت 27 اردیبهشت 1401
  • تاریخ بازنگری 20 مرداد 1401
  • تاریخ پذیرش 22 مرداد 1401