مطالعات راهبردی ارتباطات

مطالعات راهبردی ارتباطات

بررسی تاثیر شبکه های اجتماعی مجازی بر ارتباطات کاربران متاهل در خانواده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکتری جامعه شناسی ـ گروههای اجتماعی ،استادیار و عضو هیأت علمی، پردیس حضرت فاطمه زهرا(س)، دانشگاه فرهنگیان اصفهان، ایران.
چکیده
تغییرات سریع زندگی بشر به واسطۀ فناوری‌های نوین در حوزۀ ارتباطات در ابعاد مختلف حاصل شده و خانواده و فرهنگ و روابط حاکم بر آن‌ها نیز از این قاعده مستثنی نبوده است. هدف این پژوهش نیز در این راستا شناسایی مخاطرات و آسیب‌های شبکه‌های اجتماعی مجازی در چارچوب روابط افراد در درون نهاد خانواده و ارائه راهکارهایی برای کاهش آسیب‌های شبکه‌های مجازی اجتماعی بر تعاملات خانوادگی است. روش پژوهش، پیمایشی و جامعه آماری کاربران متأهل شبکه‌های اجتماعی مجازی شهر اصفهان، روش نمونه‌گیری خوشه‌ای استفاده شده و به افراد، به روش اتفاقی پرسشنامه محقق ساخته توزیع شده است. حجم نمونه نیز بر اساس فرمول کوکران معادل 380 نفر تعیین شد. در این پژوهش شبکه‌های مجازی اجتماعی را متغیر مستقل در نظر گرفته و مناسبات خانوادگی متغیر وابسته منظور شد. در تجزیه و تحلیل داده‌ها از برنامه‌های spss و Amos بهره برده‌ایم. چارچوب نظری پژوهش مبتنی بر نظریه انبوه تنها رایزمن، وابستگی بال روکیچ و دی فلور، کاشت گربنر، همچنین نظریه امپریالیسم فرهنگی شیلر، ساخت‌یابی گیدنز و نظریه استحکام یا تأثیر محدود لازارسفلد و برلسون است. نتایجی که از این تحقیق حاصل شد نشان می‌دهد استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی بر نظام ارزشی، بنیان‌های شناختی، احساسات و ارتباطات نامتعارف میان فردی انسان اثر می‌گذارد. همچنین با افزایش میزان و مدت‌زمان استفاده از این شبکه‌ها، تعاملات و میزان مراودات اعضای خانواده کاهش و نیز بی‌اعتمادی بین زوجین افزایش می‌یابد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the effect of virtual social networks on the communication of married users in the family

نویسنده English

marzieh ronaghi
PhD in sociology - social groups, assistant professor and faculty member of Farhangian University of Isfahan; Hazrat Fatima Zahra (Author).
چکیده English

Rapid changes in human life have been achieved through new technologies in the field of communication in various dimensions, and the family, culture, and relationships governing them have not been excluded from this benefit. In this regard, this research aims to identify the dangers and harms of virtual social networks in the framework of the relationships of people within the family institution and to provide solutions to reduce the harms of virtual social networks on family interactions. The type of research method, survey method, and statistical population of married users of virtual social networks in Isfahan city, the cluster sampling method was used, and questionnaires were randomly given to people. The sample size was also determined based on Cochran's formula equal to 380 people. The independent variable of this research is virtual social networks, and the dependent variable is family relations. Data analysis was done using SPSS and Amos software. The theoretical framework of this research was based on the theory of use and satisfaction, Giddens construction theory, planting theory, and the theory of strength or limited effect. The results of this research indicate that the use of virtual social networks affects the values, feelings and cognitions, and unconventional communication between people. Also, the amount and duration of hanging on virtual social networks will affect the interactions of family members. In the present research, we concluded that their use affects mistrust towards the spouse and the level of interaction of people with family members.

کلیدواژه‌ها English

Virtual social networks
Family interactions
Planting theory
Solidity theory
Construction theory
فهرست منابع
بشیر، حسن؛ افراسیابی، محمد صادق (1391)، شبکه‌های اجتماعی اینترنتی و سبک زندگی جوانان: مطالعه موردی بزرگ‌ترین جامعه مجازی ایرانیان، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، دورۀ پنجم، شماره 1: 62-31.
حاج‌محمدی، فرشته؛ حاج محمدی، سمیرا (1396)، تأثیرات اخلاقی استفاده از فضای مجازی بر پیوند زناشویی و روابط فرزندان در خانواده، نشریه اخلاق، دورۀ 7، شماره 28، پیاپی 50، 224-209.
دواس، دی. ای (1393)، پیمایش در تحقیقات اجتماعی، ترجمه هوشنگ نایبی، تهران، نشر نی، چاپ شانزدهم.
رادمهر، حافظه؛ ضابط، شادی (1399)، نقش فضای مجازی در فروپاشی خانواده از دیدگاه مشاوران شهر یزد، فصلنامه فرهنگ یزد، دورۀ 2، شماره 4- شمارۀ پیاپی8، 30-9.
رزاقی، افشین (1381)، نظریه‌های ارتباطات اجتماعی، تهران، نشر پیکان، چاپ اول.
ساروخانی، باقر (1373)، جامعه‌شناسی ارتباطات، چاپ پنجم، تهران: اطلاعات.
ساروخانی، باقر (1384)، روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی، چاپ دهم، جلد اول، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس؛ حجازی، الهه (1380)، روش تحقیق در علوم رفتاری، چاپ اول، تهران: آگه.
سفیری، خدیجه؛ ذاکری هامانه، راضیه (1393)، برساخت مفهوم اعتماد به همسر در فضای مجازی (مورد مطالعه: زنان ساکن شهر یزد)، فصلنامه علمی ـ پژوهشی زن و جامعه، سال پنجم، شماره دوم: 30-1.
سلطانی‌فر، محمد؛ بخشی، شیرزاد؛ فرامرزیانی، سعید (1392)، بررسی تأثیرات شبکه‌های اجتماعی فیسبوک و توییتر بر گرایش اعضا به این شبکه‌ها، فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، سال بیستم، شماره 4 (پیاپی 76): 190-171.
سورین، ورنر جی و تانکارد، جیمز دبلیو (1386)، نظریه‌های ارتباطات، ترجمه علیرضا دهقان، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم.
شهابی، محمود؛ بیات، قدسی (1391)، اهداف و انگیزه‌های عضویت کاربران در شبکه‌های اجتماعی مجازی (مطالعه‌ای دربارۀ جوانان شهر تهران)، فصلنامه مطالعات فرهنگ ـ ارتباطات، سال سیزدهم، شماره بیستم.
عدلی‌پور، صمد (1391)، تبیین جامعه‌شناختی پیامدهای شبکه‌های اجتماعی مجازی بر هویت اجتماعی کاربران جوان شهر اصفهان، رساله کارشناسی ارشد. اصفهان: دانشگاه اصفهان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
قاسمی، وحید؛ عدلی پور، صمد؛ کیانپور، مسعود (1391)، تعامل در فضای مجازی شبکه‌های اجتماعی اینترنتی و تأثیر آن بر هویت دینی جوانان؛ مطالعه موردی فیسبوک و جوانان شهر اصفهان، فصلنامه علمی ـ پژوهشی دین و ارتباطات، سال نوزدهم، شماره دوم (پیاپی42): 36-5.
گلچین، مسعود؛ سخایی، ایوب؛ افشانی، علیرضا (1391)، مطالعه میزان و نوع استفاده از شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی زبان و مناسبات خانوادگی در بین شهروندان تهرانی، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، سال چهارم، شماره 56: 118-84.
گولد، جولیوس؛ کولب، ویلیام ل (1376)، فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمۀ مصطفی ازکیا و دیگران، چاپ اول، انتشارات مازیار.
مهدی‌زاده، محمد (1389)، نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، چاپ اول، تهران: همشهری.
نوابخش، مهرداد؛ هاشم نژاد، فاطمه؛ زادشم پور، وحید (1389)، بررسی آثار اینترنت و موبایل در تغییر هویت جوانان 29-15 سال استان مازندران، مجله تخصصی جامعه‌شناسی، سال اول، شماره اول.
ویندال، سون؛ سیگنایترز، بنو؛ اولسون، جین (1387)، کاربرد نظریه‌های ارتباطات، ترجمه علیرضا دهقان، چاپ دوم، تهران: جامعه‌شناسان.
 
Almjeld, J. M (2008). the girls of myspace: new media as gendered literacy practice and identity construction, College of Bowling Green State University.
Dew; J. & Tulane; S. (2015). The association between times spent using entertainmental media and marital qualityin a qontemporary dyadic national sample. JFAM Econ Is. 36. 621-632.
Jensen; S. (2018). Social Media Usage: The impact on feelings of depression or loneliness. Sociology Senior Seminar Papers. 12.
Joinson, Adam N, (2008). Looking at, looking up or keeping up with people Motives and use of facebook, Proceedings of CHI ‘08. ACM, New York, NY, pp. 1027–1036, people.bath.ac.uk/aj266/pubs_pdf/1149-joinson.pdf
Mcdougall M. et al. (2016). The effect of social networking sites on the relationship between perceived social support and depression. Psychiatry Research. 246. 223-229.
Simona Sica, Luigia & et al (2009). Virtual Identity: Risk or Resource, A study about effects of using social network and multi-user virtual environment (MUVE) on processes of identity construction of emerging adults, Italy: University of Naples.
https://fa.wikipedia.org/wiki/فیس‌بوکسروری‌زرگر، محمد (1388)، تحلیل نشانه‌شناختی الگوی مصرف در آگهی‌های بازرگانی، انتشارات مرکز تحقیقات صدا و سیما، تهران.
سلطانی، علی‌اصغر و بنت‌الهدی بنایی (1393)، بررسی نشانه‌شناختی عناصر دینی در فیلم نشانه‌ها اثر شیامالان، فصلنامه علمی پژوهشی زبان پژوهی دانشگاه الزهرا.
صالح بلوردی، آنیتا (1392)، بررسی نحوه‌ی برقراری ارتباط تصویری و کلامی توسط گفته‌پرداز یا گوینده (مطالعۀ نشانه – معناشناختی آگهی‌های تلویزیونی امور فرهنگی و آموزشی)، دوماهنامه جستارهای زبانی، شماره 4، پیاپی 20.
صفری‌شالی، رضا (1394)، اصول نگارش طرح تحقیق با روش‌های کمی، کیفی و ترکیبی، تهران، انتشارات راهبرد پیمایش.
علینقلی‌پور، مهدی (1386)، بررسی تأثیر نشانه‌شناسی تصویر بر کیفیت فضاسازی در تئاتر تلویزیونی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صدا و سیما، تهران.
قاسمی، علیرضا (1385)، نشانه‌شناسی و فلسفه زبان، مجلۀ ذهن، شماره 37
قائمی‌نیا، علیرضا (1385)، نشانه‌شناسی و فلسفه زبان، فصلنامه ذهن، شماره 27.
ماکویی، سویل (1396)، بازنمایی مؤلفه‌های فرهنگ مردم در مجموعه‌های تلویزیونی، مرکز پژوهش و سنجش افکار صدا و سیما، تهران.
متالینوس، نیکوس (1384)، زیبایی‌شناسی تلویزیون مبانی ادراکی،‌شناختی و ترکیبی، تهران، اداره کل پژوهش‌های سیما.
محمدی‌مهر، غلامرضا (1387)، روش تحلیل محتوا؛ راهنمای عملی تحقیق، تهران، نشر دانش نگار، چاپ اول
محمدی‌مهر، غلامرضا و عبداله بیچرانلو (1393)، بازنمایی فرهنگ ایران در فیلم‌های ایرانی تحسین‌شده در جشنواره‌های بین‌المللی، مطالعات فرهنگ و ارتباطات، دورۀ 15، ش 26.
مک کوئین، دیوید (1384)، راهنمای شناخت تلویزیون، ترجمه فاطمه کرمعلی و عصمت گیویان، تهران صدا و سیما، اداره کل پژوهش‌های سیما.
مهدی‌زاده، محمد (1387)، رسانه‌ها و بازنمایی، تهران، دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
میرزایی، خلیل (1393)، طرح و پایان‌نامه‌نویسی، تهران، انتشارات جامعه‌شناسان.
 
Mahtani, Minelle (2001), representing minorities: Canadian media and minority edentities, canadian ethnic studies jornal 33 (3).
URL 1: https://fa.wikipedia.org/wiki
URL 2: http://www.forum.adart.ir/archive/index.php/t-219.html
 

  • تاریخ دریافت 24 تیر 1401
  • تاریخ بازنگری 28 مرداد 1401
  • تاریخ پذیرش 03 مرداد 1401