مطالعات راهبردی ارتباطات

مطالعات راهبردی ارتباطات

مطالعه چشمانداز دینداری در سایه وابستگی به اینترنت و ارائه راهبردهای مطلوب به منظور کاهش آسیبهای موجود

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی و کارشناس شورای عالی آموزش و پرورش، تهران، ایران.
چکیده
موضوع: نوشتار حاضر در زمینه مقایسه میزان دین‌داری در دو گروه وابسته و غیر وابسته به اینترنت به نگارش در آمده است.
هدف: هدف این پژوهش، مقایسه دین‌داری در دو گروه وابسته و غیر وابسته به اینترنت در سال 1398 است.
روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی، روش آن؛ مقایسه‌ای، تکنیک آن؛ پیمایش و ابزار اندازه‌گیری؛ پرسشنامه است. جامعه آماری را کلیه دانش‌آموزان دورۀ دوم متوسطه شهر تهران و حجم نمونه را طبق جدول مورگان 384 نفر تشکیل داده‌اند که به شیوۀ خوشه‌ای (چندمرحله‌ای) انتخاب شده‌اند.
نتیجه: یافته‌های حاصل از تجزیه‌وتحلیل داده‌های برگرفته از 360 پرسشنامه تکمیل شده، نشان داد بهترین وضعیت را بُعد اعتقادی از ابعاد دین‌داری با میانگین 93/3 داشته، بُعد عاطفی با میانگین 89/3 و بُعد پیامدی با میانگین 72/3 در رتبه‌های بعدی قرار می‌گیرند. پایین‌ترین میانگین را بُعد مناسکی با میانگین 69/2 داشته است. دین‌داری در جمیع ابعاد، 38/3 بوده که بالاتر از متوسط و در حدّ مطلوبی است. نتایج در زمینه پاسخگویی به پرسش اصلی پژوهش نشان داد که در بُعد عاطفی و بُعد مناسکی و درکل وضعیت دین‌داری، تفاوت میانگین‌ها در دو گروه وابسته و غیر وابسته به اینترنت در سطح اطمینان 95 درصد، معنی‌دار است. بدین ترتیب که، در گروه غیر وابسته به اینترنت، به ترتیب: بُعد عاطفی با میانگین 97/3، بُعد مناسکی با میانگین 77/2 و دین‌داری با میانگین 43/3 از گروه وابسته به اینترنت، با میانگین‌های 69/3 (در بُعد عاطفی)، 48/2 (در بُعد مناسکی) و 28/3 (در کل دین‌داری با جمیع ابعاد) بیشتر است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The perspective of religion in the shadow of Internet dependence

نویسندگان English

Somayeh Tajik Esmaeili 1
Reza Ardakanian 2
1 Faculty member of Social Communication Department, Faculty of Humanities, Tehran East Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Master of Educational Technology and Expert Member of the Supreme Council of Education, Tehran, Iran.
چکیده English

The perspective of religion in the shadow of Internet dependence. The purpose of this research is to compare religiosity in two groups dependent and not dependent on the Internet in 2018. The current research is of an applied type, its method; Comparative, its technique; survey and measurement tools; It is a questionnaire. The statistical population is made up of all second year high school students in Tehran, and the sample size is 384 according to Morgan's table, who were selected in a cluster manner. The findings from the analysis of data taken from 360 completed questionnaires showed that the belief dimension of religiosity had the best status with an average of 3.93, the emotional dimension with an average of 3.89 and the consequence dimension with an average of 3.72 were in the next ranks. they take. The lowest average was the ritual dimension with an average of 2.69. Religiosity in all dimensions was 3.38, which is above the average and at a desirable level. The results in answering the main question of the research showed that in the emotional dimension and ritual dimension and in general the state of religiosity, the difference between the averages in two groups dependent and not dependent on the Internet is significant at the 95% confidence level. In this way, in the non-internet dependent group, respectively: emotional dimension with an average of 3.97, ritual dimension with an average of 2.77 and religiosity with an average of 3.43 from the internet dependent group, with an average of 3.69 , 2.48 and 3.28 is more.

کلیدواژه‌ها English

religiosity
non-dependent
Internet addiction
high school students
منابع
اسمعیلی‌زاده، وحیده (1395)، بررسی آسیب‌های اجتماعی فضای سایبری (اینترنت) بر خانواده، فصلنامه علمی تخصصی دانش انتظامی ایلام، شماره 17.
اردکانیان، رضا؛ تاجیک اسماعیلی، سمیه (1394)، مقایسه مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان وابسته به اینترنت در مدارس هوشمند و عادی، فصلنامه خانواده و پژوهش، شماره 27، 7-26.
افشانی، سیدعلیرضا؛ فاضل نجف‌آبادی، سمیه و حیدری، محمد (1389).پژوهشی در باب رابطه دینداری و اعتماد اجتماعی، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 49.
انوری (1373)، پژوهشی راجع به تقلیدگرایی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.
بابایی فرد، اسدالله؛ پیری، حسن؛ سلیمان نژاد، محمد؛ منتی (1398)، فراتحلیل مطالعات دینداری و هویت ملی در ایران، جامعه پژوهش فرهنگی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال دهم، شماره اول، 1 - 22
بابایی فرد، اسدالله؛ پیری، حسن؛ سلیمان نژاد، محمد؛ منتی (1398)، فراتحلیل مطالعات دینداری و هویت ملی در ایران، جامعه پژوهش فرهنگی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال دهم، شماره اول، 1-22.
پاک‌زمان قمی، محمد امین و نیازی، محسن (1400)، بازبینی رابطه دینداری و نامداراگری (مورد مطالعه: شهر کاشان)، فصلنامه اسلام و مطالعات اجتماعی، سال 9، شماره 2، پیاپی 34، 155-188.
پویافر، محمدرضا (1400)، نگرش‌ها و رفتارهای دینی در جامعه ایثارگری (مقایسه شاخص‌های دینداری یک پروه خاص با عموم جامعه)، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 10، شماره 3، 919-947.
پیراهری، نیر؛ کشاورز، حمیدرضا و فتحی، منیژه (1395)، بررسی گونه‌های مختلف دینداری در مواجهه با مؤلفه‌های مدرنیته (مطالعه موردی: دانشجویان دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)، جامعه، فرهنگ رسانه، دوره 5، شماره 18، 99-123.
تاجیک اسماعیلی، سمیه (1395)، بررسی میزان وابستگی به اینترنت در میان دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران، فصلنامه مطالعات علوم اجتماعی ایران، سال سیزدهم، شماره چهل و هشتم.37-51.
تاجیک اسماعیلی، سمیه (1395)، بررسی میزان وابستگی به اینترنت در میان دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران، فصلنامه مطالعات علوم اجتماعی ایران، سال سیزدهم، شماره 1 پیاپی (48).
تاجیک اسماعیلی، سمیه (1399)، پیش بینی میزان دینداری دانش‌آموزان بر اساس وابستگی به اینترنت و باور به دنیای عادلانه، دوفصلنامه علمی دین و ارتباطات، سال بیست و هفتم، شماره دوم (پیاپی 58)، 29-79.
تاجیک، محمد رضا (1384)، جهانی شدن و هویت، مجموعه مقالات جهانی شدن و هویت، دانشگاه تهران، 38-25.
تاجیک‌اسماعیلی، سمیه و آقایی، مهدی (1399)، مقایسه روابط صمیمانه میان کاربران وابسته به اینترنت و کاربران غیروابسته در میان دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران، فصلنامه مطالعات فرهنگ – ارتباطات، سال بیست و یکم، شماره 51، 114-91.
جعفری هرندی، رضا و بهرامی، سوسن (1398)، تأثیر اعتیاد اینترنتی، سلامت روانی و معنوی دانشجویان دانشگاه قم، فصلنامه علوم و فنون مدیریت اطلاعات، دوره 5، شماره 1، 55-77.
جهانگیر، عیسی (1383)، آسیب‌های روانشناختی اینترنت، ره‌آورد نور، شماره7، تابستان، 66.
حمیدی، فریده؛ مهدیه نجف‌آبادی، مجید؛ نمازیان نجف‌آبادی، ثمانه (1394)، بررسی رابطه بین اعتیاد به اینترنت و اهمال کاری تحصیلی در دانش‌آموزان متوسطه، فنّاوری آموزش و یادگیری، سال اول، شماره 3.
خطیب زنجانی، نازیلا؛ آگاه هریس، مژگان (1393)، شیوع اعتیاد به اینترنت در دانشجویان پیام نور استان سمنان، مجله دانشگاهی یادگیری الکترونیکی، دوره 5، شماره 2
دانشوری نسب، عبدالحسین (1400)، رابطه دین‌داری با سلامت روان زندانیان در شرف آزادی در زندان‌های کرمان و یزد، مجله پژوهش در دین و سلامت، 7 (4)، 19-33.
ذوالفقاری، ابوالفضل و محبی، اکرم (1393)، انواع دینداری و اخلاق کار مورد مطالعه: کارمندان دانشگاه زنجان، فصلنامه راهبرد فرهنگ، شماره بیست و ششم، 147-177.
رستمی، چنگیز؛ اردلان، آسو؛ احمدیان، حمزه و حسینی مهدی‌آبادی، سید مهدی (1395)، بررسی اعتیاد به اینترنت بر اساس پنج عامل بزرگ شخصیتی (نئو) در دانشجویان دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، مجله علوم پزشکی زانکو، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، 65-73.
زاهدبابلان، عادل؛ جاویدپور، مرتضی؛ کاظمی، سلیم؛ هاشمی، جواد؛ امیدوار، عظیم (1400)، نقش میانجی هوش معنوی در ارتباط بین نداشتن تقید اخلاقی و اعتیاد به شبکه‌های مجازی دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم شهر اردبیل، مجله پژوهش در دین و سلامت، 7 (4)، 61-74.
سراج‌زاده، حسین (1383)، چالش‌های دین و مدرنیته: مباحثی جامعه‌شناختی در دین‌داری و سکولارشدن، طرح نو.
سراج‌زاده، سیدحسین و توکلی، مهناز (1380)، بررسی تعریف عملیاتی دینداری در پژوهش‌های اجتماعی، نامه پژوهش: فصلنامه تحقیقات فرهنگی، سال پنجم شماره 20 و 21.
شاهنده، آمنه (1400)، سنجش میزان تأثیرپذیری سلامت عمومی دانشجویان دانشگاه پیام‌نور خوی بر اساس اعتقادات دینی و آگاهی اجتماعی، مجله پژوهش در دین و سلامت، 7 (4)، 34-46.
شایگان، فریبا (1392)، دینداری و احساس امنیت (مطالعه موردی دانش‌آموزان دختر شهر تهران)، فصلنامه برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، شماره 15، 179-208.
شجاعی‌زند، علیرضا (1384)، مدلی برای سنجش دینداری در ایران، مجله جامعه‌شناسی ایران، 6 (1)، 34-66.
شعبان، مریم و حسینی، سید محمد (1399)، کودکان و نوجوانان و فضای مجازی: تأثیر وابستگی به اینترنت بر گسست بین‌نسلی، فصلنامه حقوق کودک، سال دوم، شماره هشتم، 82-102.
صادقی، سعید؛ سرلک، سیندخت و ایوبی، سجاد (1400)، ساخت و بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی پرسش‌نامه اعتیاد به تلفن همراه و تبلت در دانش‌آموزان مقطع ابتدایی- نسخه والد و ارتباط آن با سبک‌های تربیتی والدین، فصلنامه خانواده‌پژوهی، سال هفدهم، شماره 66، 282-267.
صادقیان، هاجر؛ مسعودنیا، حسین؛ نساج، حمید و رهبرقاضی، محمودرضا (1400) تبیین تأثیر دینداری و سرمایه اجتماعی بر رضایتمندی سیاسی شهروندان شهر اصفهان، جامعه‌شناسی کاربردی، سال سی و دوم، شماره سوم (شماره پیاپی83)، 27-54.
طالبان، محمد رضا (1380) دینداری و بزهکاری در میان جوانان دانش‌آموز، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
عبدالله‌زاده، رضا؛ مهران‌پور، رقیه (1395)، بررسی میزان اعتیاد به اینترنت در استفاده‌کنندگان از کافی‌نت‌های شهرستان بیرجند در سال 1395، مجله طب پیشگیری، سال سوم، 8-13.
عبداللهی سفیدان، حامد؛ عبدالاحدی مقدم، علی اکبر و دشتی، محمد تقی (1400)، فراتحلیل روند دین‌داری ایرانیان در دهۀ گذشته و پیامدهای امنیتی آن، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 92، 33-72.
عبدی، مجتبی؛ رضایی، احمد (1393)، سنجش میزان دینداری در میان دانشجویان جوان، مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، شماره 24، 1-22.
فراستخواه، مقصود (1377)، دین و جامعه، چاپ اول، تهران: شرکت سهامى انتشار.
فرهادی‌نیا، مسعود؛ ملکشاهی، فریده؛ جلیلوند، مانیا؛ فروغی، سعید؛ رضائی، سیمین (1394)، بررسی ارتباط بین اعتیاد به اینترنت و سلامت عمومی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی لرستان در سال 1392، یافته (فصلنامه دانشگاه علوم پزشکی لرستان)، دوره هفدهم، شماره 4، مسلسل 66، 62-74.
قادری، طاهره؛ زارع، سعید (1390)، بررسی مفاهیم و مقوله‌های به کارگرفته شده جهت سنجش نوع دینداری، فصلنامه اسلام و علوم اجتماعی، سال سوم، شماره 6.
کوشا، محمد علی (1376)، پایه‌شناسی دین، قم: انتشارات پارسیان.
کریمی‌جوهنی، رضا؛ ایمانی زراعتکار، سمیه؛ عباسی، نرگس (1399)، اعتیاد به اینترنت در بین دانشجویان پیراپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی، مجله علمی پژوهان، دوره 19، شماره 1، 32-37.
گیویان، عبدالله (1377)، سنجش نگرش مردم تهران راجع به نقش و کارکردهای دین، تهران: شورای فرهنگ عمومی.
لشگرآرا، بهنام؛ تقوی شهری، سید محمود؛ ماهری، آق بابک و صادقی، رویا (1391)، اعتیاد به اینترنت و سلامت عمومی در دانشجویان ساکن خوابگاه دانشگاه علوم پزشکی تهران، مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، دوره 10، شماره 1، 67-76.
مرادی، مسعود؛ شریفی، صابر (1396)، تأثیر آسیب‌های روانشناختی اینترنت بر مشکلات رفتاری فرزندان کارکنان مرزبانی استان کرمانشاه در سال 1395، کنفرانس بین‌المللی دستاوردهای نوین پژوهشی در علوم اجتماعی، تربیتی، علوم تربیتی و روانشناسی، 1396، دوره 1.
منظری توکلی، علیرضا؛ عراقی‌پور، نجمه (1390)، بررسی رابطه بین دینداری و شادکامی در بین دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان سال تحصیلی 1389-1388، فصلنامه روان‌شناسی تربیتی، شماره نوزدهم، سال ششم، 19-45.
میثمی، لطف الله (1379)، ارزیابی استراتژیک از مقوله دین گریزی، بازتاب اندیشه، شمارۀ 12.
میرزایی، خلیل؛ آقا سیدحسنی، لیلا؛ فلاحی، علی (1395)، رابطه دینداری و عضویت افراد در شبکه‌های اجتماعی نیکوکاری، دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی دین و ارتباطات، سال بیست و سوم، شماره دوم، پیاپی 50، 147-174.
میکائیلی، نیلوفر؛ حبیبی، یاسر (1395)، طراحی و آزمون الگوی علی رابطه بین اعتیاد به اینترنت با خودتنظیمی هیجانی، حساسیت به طرد و خودافشایی برخط با میانجی‌گری اضطراب اجتماعی در دانشجویان، فصلنامه فرهنگ در دانشگاه اسلامی، سال ششم، شماره 3 (پیاپی 20).
هاشمی‌شیخ‌ شیانی، سید محبوبه؛ حاجی‌حسنی، مهرداد (1400)، بررسی رابطه بین اعتیاد به اینترنت و رفتارهای پرخطر در جوانان استان چهارمحال و بختیاری، فصلنامه علمی دانش انتظامی، چهارمحال و بختیاری، سال نهم، شماره سی و چهارم.45-58.
همیلتون، م (1377)، جامعه‌شناسی دین، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران: تبیان.
 
 
Armfield, G. & R, Holbert (2003) “The Relationship between Religiosity and Internet use “. Jornal of Media and Religious”. Vol. 2, No. 3.) 129-144. (https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1207/S15328415JMR0203_01 (
 Ayub Buzdar , Muhammad ; Nadeem ,Mohammad ; Fatima, Tahseen  , Bushra Naoreen (2020). Effects of Religious Orientations on the Prevalence of Social Media Disorder Among Muslim University Students in Pakistan. ec;59 (6)-3256. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31522325/
Fallah Mehneh, T. (2007). Disorder of internet addiction. PSI. 1: 26-31.
Glock, Charles Y, & Rodney, Stark (1965) Religion and Society in Tension. Chocago: Rand McNally & Company
Gonzales NA, Cauce AM & Mason CAInter Observer agreement in the assessment of Parental behavior and parent adolescent Conflict: African American mothers, daughters and independent observers. Child Development. 2008; 67 (4), pp.1483–1498.
Gonzalez NA. Internet addiction disorder and it’s relation to impulse control. MA .Dissertation. USA: Texas University , College of psychology , 2008: 6-25.
Kim, K., Ryu, E., Chon, M.Y., Yeun, E.J.,Choi, S.Y., Seo, J.S. and Nam, B.W., 2006. Internet addiction in Korean adolescents and its relation to depression and suicidal ideation: A questionnaire survey. IJNS. 43, pp. 185-192.
 Nadeem  , Mohammad; Ayub Buzdar, Muhammad  ; Shakir, Muhammad  ; Samra , Naseer (2019).The Association Between Muslim Religiosity and Internet Addiction Among Young Adult College Students. J Relig Health Actions.2019 Dec;58 (6). (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30194613/)
Nastiezaie N. The relationship between general health and internet addiction. Zahedan Journal of Research in Medical Sciences. 2009; 11 (1): 57-63. (In Persian)
Patrick F, Joyee J. Internet addiction: Recognition and intervention. J. psychiatr Nurs.2008;22 (9): 59- 60
Rafikhah M, Tavousi M, Naghizadeh-Moghari Z, Kazemi N. A Review of Quranic Research Related to Mental Health Journal of Pizhūhish dar dīn va salāmat. 2021;7 (2): 138-54. (Full Text in Persian)
Rafikhah M, Tavousi M, Naghizadeh-Moghari Z, Kazemi N. A Review of Quranic Research Related to Mental Health Journal of Pizhūhish dar dīn va salāmat. 2021;7 (2): 138-54. (Full Text in Persian)
Yang, S.C. and Tung, J., 2007.Comparison of Internet addicts and nonaddicts in Taiwanese high school. Computers in Human Behavior, 23 (1), pp.79-96.

  • تاریخ دریافت 06 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 16 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 19 بهمن 1402