مطالعات راهبردی ارتباطات

مطالعات راهبردی ارتباطات

مطالعه علمی رابطه استفاده از فضای مجازی و هویت دینی دانش آموزان دبیرستانی (مورد مطالعه : دانش آموزان دختر و پسر دبیرستانی متوسطه دوم شهر جهرم)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران دانشگاه آزاد اسلامی واحد جهرم. ایران
2 دانشیار یار گروه علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد جهرم
3 استادیار دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جهرم، جهرم ، ایران
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی رابطه استفاده از فضای مجازی و هویت دینی دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم شهر جهرم پرداخته است. این پژوهش از نوع زمینه‌یابی/ پیمایشی، برحسب هدف، مطالعه همبستگی دو یا چند متغیری، یعنی باهدف تعیین ارتباط دو یا چند متغیر، دارای طرح زمینه‌یابی مقطعی و از حیث شیوه گردآوری داده‌ها، غیرآزمایشی است. داده‌ها در دو بخش نظری، کیفی و در بخش پیمایشی، کمی و از نوع دست اول است. جامعه آماری کلیه دانش‌آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه دوم شهر جهرم می‌باشند که تعداد تقریبی آن‌ها در سال 1400 حدود 7000 نفر بوده است، که 375 نفر به‌عنوان نمونه تعیین و با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب‌شده‌اند. ابزار سنجش در بخش پیمایشی پرسشنامه است. برای تعیین پایایی، از شیوه هماهنگ درونی به روش آلفای کرونباخ استفاده شده است. نتایج توصیفی پژوهش، بیانگر آن هستند که میانگین نمره هویت دینی دانش‌آموزان در شهر جهرم در سطح متوسط به بالا است. یافته‌های تحلیلی پژوهش نشان می‌دهد فضای مجازی (کل) و هویت دینی (کل) رابطه معنادار دارند. فضای مجازی (کل) بر هویت احساسی و عملی دانش‌آموزان تأثیر دارد، اما رابطه فضای مجازی (کل) با هویت اعتقادی دانش‌آموزان معنادار نیست. در بین متغیرهای جمعیتی رابطه جنسیت، پایه تحصیلی، رشته تحصیلی، نوع مدارس، تحصیلات پدر، طبقه اجتماعی با هویت دینی دانش‌آموزان معنادار است. تبیین متغیر وابسته برحسب مجموع متغیرهای مستقل، بیانگر آن است. متغیرهای هدف از فعالیت و مشارکت در فضای مجازی، فضای مجازی (کل)، نگرش نسبت به محتوای مطالب در فضای مجازی، طبقه اجتماعی، جنس، شغل مادر، رشته تحصیلی، شغل پدر، تحصیلات پدر به ترتیب قوی‌ترین پیش‌بینی کننده هویت دینی دانش‌آموزان هستند و قادرند 151/0 از تغییرات واریانس هویت دینی را تبیین کنند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Scientific study of the relationship between cyberspace use and religious identity of high school students (Case study: male and female high school students in Jahrom)

نویسندگان English

Majidreza Jahan mahin 1
Karamatallah Rasekh 2
Seyed Korosh Sarvarzadeh 3
alireza khoddamy 3
1 PhD student of sociology of social issues of Iran, Islamic Azad University, Jahrom branch. Iran
2 Associate Professor, Department of Social Sciences, Islamic Azad University, Jahrom Branch
3 Assistant Professor, Faculty of Social Sciences, Islamic Azad University, Jahrom Branch, Jahrom, Iran
چکیده English

The present study aims to investigate the effect of using virtual social networks on the religious identity of high school students in Jahrom. The survey method was used in this research. The statistical population is whole male & female high school students in Jahrom, whose approximate numbers are about 7000 in the year 1400, of which 375 are selected as a sample by using the multi-stage random sampling method. The research instrument is a questionnaire that has been used to determine its validity by the face validity method & to determine its reliability by the internally coordinated method of Cronbach's alpha method. The descriptive results revealed that the average score of students' religious identity in Jahrom was at a moderate to high level. Analytical findings also showed that there was a significant relationship between cyberspace (total) & religious identity (total). Cyberspace (total) affects students' emotional & practical identity, but the relationship between cyberspace (total) & students' beliefs was not significant. Among the demographic variables, there was a significant relationship between gender, grade, field of study, type of school, father's education, social class & students' religious identity. Explain the dependent variable in terms of the sum of independent variables. Target variables, activity & participation in cyberspace, cyberspace (total), attitude towards the contents in cyberspace, social class, gender, mother's job, the field of study, father's job, and the father's education, are the strongest predictors of student's religious identity, respectively, and these factors can explain 0.151 of the variance changes in religious identity.

کلیدواژه‌ها English

Cyberspace
Jahrom
Social networks
Students
Religious identity
منابع
احمد پور، مریم؛ قادرزاده، امید (1389)، تعامل در فضای سایبر و تأثیر آن برهویت دینی جوانان، فصلنامه پژوهش جوانان، فرهنگ و جامعه، شماره 5.
احمدزاده کرمانی، روح‌الله (1392)، بازاندیشی در فرهنگ و رسانه، تهران: نشر چاپار.
امیربیک، مرضیه؛ بابایی، محمود (1402)، تحلیلی بر رابطه هویت جنسیتی جوانان با استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی، فصلنامه مطالعات راهبردی ارتباطات، دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 7.
بختیاری، حسن؛ فرخی، حسن (1391)، بررسی رابطه برنامه‌های شبکه‌های ماهواره‌ای تلویزیونی و هویت دینی جوانان، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، سال بیست، شماره 15.
تاجیک اسماعیلی، سمیه؛ اردکانیان رضا (بهمن 1402)، چشم‌انداز دین‌داری در سایه وابستگی به اینترنت، فصلنامه مطالعات راهبردی ارتباطات، دوره 3، شماره 3 - شماره پیاپی 9.
جنکینز، ریچارد (1381)، هویت اجتماعی، ترجمۀ تورج یاراحمدی، تهران شیرازه.
حسینی‌زاده، سید سعید؛ حسینی، ابوذر (1379)، فضای مجازی، جهانی‌شدن و هویت دینی، دومین کنفرانس بین‌المللی نوآوری و تحقیق در علوم انسانی و مطالعات فرهنگی اجتماعی، اردیبهشت 1379.
حیدری، آرمان؛ اکوانی، حمدالله؛ کشفی، محمدباقر (1394)، رسانه‌ها و هویت فرهنگی: مطالعه دانش‌آموزان متوسطه شهر یاسوج، فصلنامه مطالعات ملی، 14، 148-123.
خجیر، یوسف (1402)، راهبردهای استفاده از شبکه اجتماعی بومی برای تبلیغ دین، فصلنامه مطالعات راهبردی ارتباطات، دوره 3، شماره 2 - شماره پیاپی 8.
ذکایی، محمد سعید (1383)، جوانان و فراغت مجازی، مطالعات جوانان، تهران، نشر تیسا.
ذکایی، محمد سعید؛ خطیبی، فاخره (1385)، رابطه حضور در فضای مجازی و هویت مدرن پژوهشی در بین کاربران اینترنتی جوان ایرانی، فصلنامه علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، 33: 111 – 154.
رهبر قاضی، محمود رضا؛ حاتمی، عباس؛ عباسی، امین (1396)، رابطه شبکه‌های اجتماعی مجازی و دگرگونی هویت‌های جمعی (با تأکید بر هویت دینی، ملی و مدرن)، فصلنامه مجلس و راهبرد، سال 25، شماره 95.
سراج‌زاده، حسین (1383)، چالش‌های دین و مدرنیته، تهران: طرح نو.
سلطانی، اختر (1395)، بررسی استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی و هویت اجتماعی دانشجویان (مورد مطالعه: دانشجویان رشته مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام)، فصلنامه علمی ترویجی فرهنگ ایلام، دوره شانزدهم، شماره 50 و 51.
سورین، ورنر جی؛ تانکارد، جیمز دبلیو (1384)، نظریه‌های ارتباطات، ترجمه علیرضا دهقان، تهران: دانشگاه تهران.
شامانی، اسماعیل و همکاران (1395)، رابطه استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی با هویت جوانان شهر تهران، فصلنامه فرهنگ مشاوره‌ای و روان‌درمانی، ش 7 ش 28.
عباسی قادی، مجتبی؛ خلیلی کاشانی، مرتضی (1390)، تأثیر اینترنت بر هویت ملی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
عدلی پور، صمد (1391)، تحلیل جامعه‌شناختی پیامدهای شبکه‌های اجتماعی مجازی بر هویت اجتماعی کاربران جوان شهر اصفهان، رساله کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه اصفهان.
عدلی‌پور، صمد؛ قاسمی، وحید؛ کیانپور، مسعود (1392)، شبکه‌های اجتماعی فیس‌بوک و هویت ملی جوانان، مطالعات ملی، ش 56.
قنبری برزیان، علی (1396)، تأثیر فراغت مجازی و بازی‌های رایانه‌ای بر هویت دینی نوجوانان، مطالعات فرهنگ ارتباطات، دوره 18، شماره 39، 97- 120.
کاستلز، مانوئل (1385)، عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ، ترجمۀ حسن چاووشیان، تهران: طرح نو.
لطفی جلال‌آبادی، مصطفی؛ زروندی، جواد (1402)، تأثیر استفاده از شبکه‌های اجتماعی بر تغییرات فرهنگی با تأکید بر سبک زندگی، فصلنامه مطالعات راهبردی ارتباطات، دوره 3، شماره 2 - شماره پیاپی 8.
ماهروزاده، طیبه (1392)، جهانی شدن و هویت‌یابی دینی نوجوانان، دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی تربیت اسلامی، شماره 16، صفحات 162-139.
مسعودنیا، حسین؛ محمود اوغلی، رضا؛ ابراهیمی‌پور، حوا (1395)، بررسی رابطه مصرف اینترنتی و هویت دینی در بین دانشجویان دانشگاه اصفهان، مجله مطالعات ملی، سال هفدهم شماره 1، 132-107.
معمار، ثریا؛ عدلی پور، صمد؛ خاکسار، فائزه (1391)، شبکه‌های اجتماعی مجازی و بحران هویت (با تأکید بر بحران هویتی ایران)، فصلنامه علمی و پژوهشی مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره اول، شماره 4، 155-176.
میرفردی، اصغر؛ سلامتیان، درنا (1402)، رابطه مصرف رسانه‌ای و «توجه به منافع ملی» با شهروندی محیط‌زیستی ساکنان 18 سال به بالای شهر شیراز، فصلنامه مطالعات راهبردی ارتباطات، دوره 3، شماره 2 - شماره پیاپی 8.
ناهید، فرشید (بهمن 1402)، بازخوانی هویت مجازی جوانان شهر شیراز، فصلنامه مطالعات راهبردی ارتباطات، دوره 3، شماره 3 - شماره پیاپی 9.
نیازی، محسن (1390)، نقش ماهواره و برنامه‌های ماهواره‌ای در فرسایش هویت فردی، اجتماعی، ملی و دینی شهروندان شهر کاشان در سال 1389، فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال هفتم شماره 22.
نیک‌پی ملکی، محمد؛ مجیدی، حسن (1392)، شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان و هویت اسلامی و ملی جوانان (مطالعه موردی شهر اراک)، فصلنامه مطالعات ملی، (2)، 145-168.
Abelson, H. & Lawrence, L. (1998). Digital Identity in Cyberspace, London: Routledge.
Becford, J. A. (2007). Social theory and religion. United Kingdom, Cambridge. file:///C:/Users/andishe3/Downloads/47613912603-1.pdf
Jacobson, J. (1998). Islam in Trasition: Muslim Perspectives, London: Routledge.
Krejcie, R.V; Morgan, D.W. (1970) , „Determining sample size for research activities”, Educational and Psychological Measurement, 30 (3) , 607- 610.
Mitchel, P. (2011) National identity, London: Oxford University Press.
 
 
 

  • تاریخ دریافت 16 خرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 27 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 27 اسفند 1402