مطالعات راهبردی ارتباطات

مطالعات راهبردی ارتباطات

سیاست‌گذاری محتوایی برنامه‌های نمایشی تلویزیون برای ترغیب به افزایش فرزندآوری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 - دانشجوی دکتری علوم ارتباطات، پژوهشگر دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران.
2 - استادیار گروه مدیریت فرهنگی و رسانه، دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه بین المللی سوره، تهران، ایران.
چکیده
جوان بودن ساختار جمعیت، یکی از عوامل بنیادین در پیشرفت و اقتدار کشورها به شمار می‌رود. بنابراین، با توجه به بحرانی شدن نرخ باروری و کاهش نرخ رشد جمعیت در ایران، پژوهش حاضر با هدف اصلی ترغیب خانواده‌ها به افزایش فرزندآوری از طریق برنامه‌های نمایشی تلویزیون انجام شده است. در این پژوهش، برای گردآوری داده‌ها از ابزار «مصاحبه نیمه‌ساختاریافته» و برای تجزیه‌وتحلیل یافته‌ها از روش «تحلیل محتوای کیفی برساخته» استفاده شده است. جامعه مورد مطالعه شامل مدیران برنامه‌های نمایشی تلویزیون، خبرگان حوزه فرهنگ و رسانه، مشاوران و روان‌شناسان خانواده، و متخصصان زنان و زایمان بود که بر اساس منطق اشباع نظری و به شیوه نمونه‌گیری هدفمند، مصاحبه‌هایی با هفده نفر از آنها انجام شد. پس از پیاده‌سازی مصاحبه‌ها و سازمان‌دهی داده‌ها، فرایند کدگذاری و استخراج مقوله‌های فرعی (واحدهای معنایی یا موضوعی در متن) صورت گرفت. سپس، با ترکیب کدهای مشابه، مقوله‌های اصلی با دقت و حساسیت بالا استخراج شد تا مفاهیم کلیدی تحقیق و ساختار محتوایی مشخصی به دست آید. درنهایت، داده‌ها در قالب پنج مقوله اصلی سازمان‌دهی شدند که عبارت‌اند از: «برجسته‌کردن مزایای خانوادۀ پرجمعیت: مثل نمایش هم‌افزایی فرزندان در تربیت یکدیگر» - «نشان‌دادن مضرات خانوادۀ کوچک: مثل نمایش نارسایی‌های خانواده‌های کوچک به‌ویژه برای دوران سالمندی والدین» - «برجسته نکردن چالش‌ها و سختی‌های فرزندآوری: مثل برجسته نکردن اختلافات بین والدین و فرزندان» - «اصلاح باورهای ذهنی زوجین پیرامون خانواده و فرزندآوری: مثل اصلاح باورهای غلط زوجین پیرامون سقط‌جنین عمدی» - «ترویج سبک زندگی ایرانی اسلامی و تقبیح آسیب‌های فرهنگ غربی: مثل احیای خرده‌فرهنگ‌های مؤید ازدیاد نسل». بنابراین، تحلیل و تفسیر این مقوله‌های اصلی و فرعی نشان داد که برای تشویق خانواده‌ها به افزایش فرزندآوری، حداقل این پنج سیاست محتواییِ کلیدی باید در تولید برنامه‌های نمایشی تلویزیون مدنظر قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Content Policy for Television Drama Programs to Promote Increased Fertility in Iran

نویسندگان English

hossein kia 1
Seyed Mohsen Bani Hashemi 2
1 Ph.D. Student in Communication Sciences, Researcher at Imam Hossein Comprehensive University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Cultural Management and Media, Faculty of Culture and Communication, Soore International University, Tehran, Iran (Corresponding Author).
چکیده English

A
A youthful demographic structure is crucial for national progress and power. Given Iran’s significant decline in fertility rates and population growth, this study investigates how television drama programs can encourage families to increase their number of children. Employing a qualitative research design, semi-structured interviews were conducted with seventeen purposively sampled experts, including television drama producers, media and cultural specialists, family counselors, psychologists, and obstetricians/gynecologists, until theoretical saturation was reached. Data were analyzed using qualitative content analysis involving transcription, open and axial coding, and identification of thematic categories. The findings consolidate into five key content policy recommendations for television drama production aimed at promoting fertility: 1) highlighting the benefits of large families (e.g., portraying sibling cooperation in child-rearing); 2) demonstrating the disadvantages of small families (e.g., depicting challenges in old-age care); 3) minimizing emphasis on the difficulties of childbearing (e.g., avoiding portrayals of parent-child conflicts); 4) correcting misconceptions about family and fertility (e.g., addressing beliefs about voluntary abortion); and 5) promoting an Iranian-Islamic lifestyle while critiquing Western cultural influences (e.g., reviving subcultures supportive of increased fertility). These identified content policies offer practical guidance for leveraging television drama to address national demographic challenges and encourage higher fertility rates.

کلیدواژه‌ها English

Television drama
Media policy
Fertility
Population growth
Iran
فهرست منابع
اصلانی، سعید (1397)، نحوه سیاستگذاری محتوایی برای ترغیب جوانان به ازدواج در برنامه‌های نمایشی سیمای جمهوری اسلامی ایران، دانشگاه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ارتباطات و رسانه.
بَبی، ارل (1392)، روشهای تحقیق در علوم اجتماعی (ترجمه: رضا فاضل)، تهران: سمت.
بیرانوندی، میلاد (1401)، بررسی تطبیقی راهکارهای تشویق خانواده بر فرزندآوری از منظر فقه امامیه و قانون موضوعه، دانشگاه ارومیه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
تقوی‌پور، محمدرضا، محسن اسماعیلی و سیاوش صلواتیان (1396)، سیاست‌گذاری تولید محصولات نمایشی در تلویزیون ایران با محوریت خانواده اسلامی، زن در فرهنگ و هنر، 9 (1): ص25-1.
خنیفر، حسین و مسلمی، ناهید (1396)؛ اصول و مبانی روش‌های پژوهش کیفی، تهران: نگاه دانش.
روشندل اربطانی، طاهر (1394)، پژوهشی بنیادین در حوزۀ مفاهیم نظری سیاست‌گذاری رسانه‌ای، مدیریت دولتی (3): ص504-481.
سیفی، سعیده و اکبری، کمال (1400)، بررسی انتقادی بازنمایی عوامل مؤثر بر فرزندآوری در آگهی‌های تلویزیون با رویکرد دینی، دانشگاه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده دین و رسانه.
محسنیان‌راد، مهدی (1399)، رسانه‌شناسی (نسخۀ خلاصه شده)، تهران: سمت.
محسنیان‌راد، مهدی (1396)، ارتباطات انسانی، تهران: سمت.
مهدی‌زاده، سید محمد (1393)، نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، تهران: همشهری.
ورمزیار، مژگان (1402)، چالش‌ها و پیامدهای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت از منظر متخصصان سلامت باروری، دانشگاه علامه طباطبائی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی.
ویلیامز، کوین (1386)، درک تئوری رسانه (ترجمۀ رحیم قاسمیان)، تهران: نشر ساقی.
همه‌کسی، رؤیا (1401)، بررسی تأثیر مصرف رسانه‌ای بر ایده‌آل‌های فرزندآوری در ایران، دانشگاه تهران: پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی.
 
Abel, H., & Bauer, R. (2023). Social dramas and fertility attitudes in Europe: Evidence from Netflix series. European Journal of Population, 39 (2), 289–314.
Creeber, G. (Ed. ). (2015). The television genre book (2nd ed. ). British Film Institute.
Giota, P., and P, Tsakloglou. (1999), “Fertility and Economic Development: Theoretical Considerations and Cross-Country Evidence”, Applied Economics, 31, PP. 1337-1351.
Weeks, J. R. (2002), Population: An Introduction to Concepts and Issues, Seventh Edition, Wadsworth Publishing Company.
Freedman, D. 2010 “Media Policy Silences: The Hidden Face of Communication Decision Makin. “International Journal of Press/Politict 15, no. 3 (2010): 344-361.
Hutchison, David. 1999. “Media POLICY”. Blackwell.
Lin, R., & Marshall, T. (2019). Long-running TV dramas and fertility culture shift: A systematic review. Population Review, 58 (2), 45–67.
McCartney-Morris, A., & Kamau, J. (2017). Shifting attitudes on family planning through radio and television campaigns in Kenya. Reproductive Health Matters, 25 (50), 124–134.
McQuail, D. (2010). McQuail’s Mass Communication Theory (6th ed. ). London: SAGE.
Rahman, S., & Erwin, L. (2020). Entertainment-education and population control in Bangladesh: A field experiment. Journal of Development Studies, 56 (9), 1756–1773.
Rodríguez, L., & Contreras, P. (2018). Television advertisements and teen birth decline in Latin America. Studies in Family Planning, 49 (4), 389–403.
 

  • تاریخ دریافت 29 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 15 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 23 بهمن 1403