مطالعات راهبردی ارتباطات

مطالعات راهبردی ارتباطات

راهبردهای قرآنی تناسب در ارتباطات کلامی و غیرکلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه حقوق ارتباطات، دانشکده فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه بین المللی سوره، تهران، ایران.
10.22034/rcc.2025.2048796.1191
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی راهبردهای تناسب در ارتباطات قرآنی انجام شده است. قرآن کریم به‌عنوان منبعی الهی و ارزشمند، اصول و الگوهای کاربردی برای ایجاد ارتباطات مؤثر، پایدار و اخلاق‌محور ارائه می‌دهد. در این تحقیق، با روش تحلیلی-توصیفی و با بهره‌گیری از منابع قرآنی و تفسیری، مفاهیم تناسب در ارتباطات کلامی و غیرکلامی مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد قرآن در مواردی حکم به رعایت تناسب‌های خاص کرده و همچنین تناسب‌ها را در گفتار، رفتار به عنوان عوامل کلیدی در انتقال بهینه پیام و بهبود ارتباطات انسانی بیان کرده است. قرآن کریم در نگاه کلی تناسب‌های: باورها، نگرش‌ها، فطرت انسانی، ایمان و فرهنگ در مخاطب را موردتوجه قرار داده است و این اصول را در تعامل با خداوند، پیامبران، انسان‌ها و حتی دشمنان مانند شیطان به‌وضوح بیان می‌کند. همچنین، نقش تناسب در مواجهه با گناهان، تقویت روابط خانوادگی، و مدیریت ارتباطات میان‌فرهنگی به‌عنوان بخش‌های مهمی از این راهبردها معرفی شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Proportionality Analysis in Quranic Communication Strategies

نویسنده English

Hossein Qashqaei
Assistant Professor, Department of Communication Law, Faculty of Culture and Communication, Soore International University, Tehran, Iran.
چکیده English

This study aims to explore the strategies of harmony in Quranic communication, emphasizing its profound impact on interpersonal, cultural, and spiritual dimensions. The Quran, regarded as a divine and invaluable source, offers a comprehensive framework for fostering effective, sustainable, and ethical communication practices. Employing an analytical-descriptive methodology and leveraging Quranic and interpretative resources, this research delves into the principles of harmony in both verbal and non-verbal communication. The findings underscore that harmony in speech, behavior, and messages is pivotal for enhancing human interactions. This harmony is reflected in the Quran’s guidance on justice, honesty, gentleness, and respect, which it emphasizes across all forms of communication, whether with God, prophets, fellow humans, or even adversaries such as Satan. These principles serve as a moral compass, guiding individuals to communicate with balance and purpose.Moreover, the study highlights the Quran's nuanced approach to various aspects of life. Harmony is shown to play a key role in addressing sins by encouraging self-awareness and repentance, fostering familial bonds by promoting mutual respect and understanding, and managing cross-cultural interactions through inclusivity and fairness. These strategies are deeply rooted in the Quranic ethos, reflecting a timeless relevance for modern-day applications.By integrating these Quranic principles into contemporary communication practices, this research suggests a transformative model that is applicable in educational, cultural, social, and managerial contexts. Such a model not only promotes ethical conduct but also bridges cultural and interpersonal divides, making it a valuable tool for fostering unity and understanding in diverse settings.
Keywords: Quran, Congruence, Verbal Communication, Non-verbal Communication.

کلیدواژه‌ها English

Quran
Congruence
Verbal Communication
Non-verbal Communication
فهرست منابع
قرآن کریم (1380)، ترجمۀ الهیقمشهای، قم: انتشارات فاطمه الزهرا.
صبحی صالح (1378)، نهجالبلاغه، ترجمۀ آیتی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
ارزانی، حبیبرضا؛ اهتمام، حامد (1394)، احتمال الگوی ارتباطات میانفرهنگی مسلمانان با مسیحیان، نشریه الهیات تطبیقی.
احمدزاده، سید مصطفی (1393)، اصول حاکم بر ارتباطات کلامی میانفردی از دیدگاه قرآن، ماهنامه جهانگستر.
باستانی، قادر (1386)، اصول و تکنیکهای برقراری ارتباط مؤثر با دیگران، ققنوس.
بیات، حجتالله (1394)، دین و مبانی ارتباطات، دارالحدیث.
حر عاملی، محمد بن حسن (1412 ه.ق)، وسایل الشیعه، دار احیاء التراث العربی.
دادگران، سید محمد (1402)، مبانی ارتباطات جمعی، مروارید.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1385)، المفردات فی غریب القرآن، ارومیه: ظرافت.
ریچموند؛ مک کروسکی (1399)، رفتار غیرکلامی در روابط میانفردی، ترجمۀ موسوی، فاطمه سادات، دانژه.
ساجدی، ابوالفضل (1402)، زبان قرآن، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
سلطانی، اسماعیل (1383)، روابط اخلاقی و اجتماعی مسلمانان با غیرمسلمانان از دیدگاه قرآن، مجله معرفت.
سیوطی، جلالالدین (1421ه.ق)، اتقان فی علوم القرآن، دارالکتاب العربی.
طباطبائی، سید محمدحسین (1390)، المیزان فی تفسیر القرآن، لبنان: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.
طبرسی، فضل بن حسن (1372)، مجمعالبیان فی تفسیر القرآن، تهران: ناصرخسرو.
طریحی، فخرالدین بن محمد (1979)، مجمعالبحرین، بیروت: دار و مکتبة الهلال.
فرهنگی، علیاکبر و همکاران (1373)، نظریههای ارتباطات سازمانی، تهران: رسا.
قرشى بنابی، علیاکبر (1412 ه.ق)، قاموس قرآن، دارالکتب الاسلامیة.
لابوم، ژول (1360)، تفصیل آیات القرآن الحکیم، کتابفروشی اسلامیه.
محققیان، زهرا (1394)، نشانهشناسی ارتباطات غیرکلامی در آیات قرآن کریم، مجله تحقیقات علوم و قرآن حدیث.
محسنیانراد، مهدی (1399)، ارتباطشناسی، سروش.
مصطفوی، سید محمدکاظم (1384)، القواعد الفقهیة، المرکز العالمی للدراسات الاسلامیة.
معین، محمد؛ علیزاده، عزیزالله (1381)، فرهنگ معین، تهران: آدنا.
یوسفزاده، حسن و همکاران (1394)، درآمدی بر ارتباطات جمعی از منظر اسلام: الگوی رسانه مطلوب، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
 
 

  • تاریخ دریافت 21 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 14 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 31 شهریور 1404