مطالعات راهبردی ارتباطات

مطالعات راهبردی ارتباطات

بازسازی معنایی فرهنگ فقر زنان سرپرست خانواده

نویسندگان
1 دانشجو دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
3 استاد گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده
خانواده در تعامل دوسویه با اعضای خود و اجتماع، باز‌آفرینی می‌شود. تحولات زیستی و اجتماعی به پیدایش زنان سرپرست خانواده منجر شده است. این گروه به دلیل ضعف و یا عدم سرپرستی مرد با چالش‏هایی روبه‌رو هستند. افزایش تعداد این خانواده‌ها در مقام مقایسه با سال‌های پیشین مطالعه این موضوع را حیاتی می‌نماید. هدف این پژوهش بازسازی معنایی از مفهوم فرهنگ فقر و شناسایی ماهیت و ابعاد آن در بین زنان سرپرست خانواده در منطقۀ 19 تهران در سال 1400 است و نیز دستیابی به شناختی عمیق و بر پایۀ روش امیک به معنای شناخت از درون و آگاهی از تجربه زیست این گروه‌های اجتماعی است.
روش این پژوهش کیفی است. با 23 نفر از زنان سرپرست خانواده در این منطقه مصاحبۀ عمیق شد. حجم نمونه‏ براساس معیار اشباع نظری 20 تعیین شد. به جهت تنظیم کد‌های استخراجی از شیوۀ تحلیل‌ مضمونی روایت بر مبنای روش براون و کلارک در نرم‌افزار Nvivo بهره جسته‌ایم. تحلیل‏ها در نهایت‌ سبب ظهور سه مقولۀ اصلی شد: الف. زیست حداقلی‌، ب. ساخت اجتماعی مادرانگی، و ج. درماندگی پذیرفته شده. مدل مفهومی فرهنگ فقرِ مضامین استخراجی نیز ترسیم شد. این یافته‏ها نشان می‌دهند فرهنگ فقر با مؤلفه‌های اکتشاف شده، در خانواده‌هایی با سرپرستی زنان در حال بازتولید است. وجود وضعیت دشوار و شرایط نامطلوب زندگی این دسته از زنان، فقر فزاینده‌ای را برای‌شان به ارمغان می‌آورد که هر روز خروج از آن بیشتر برای‌شان نا‌ممکن می‌شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Meaning Reconstruction of culture of poverty of Female-Headed Households

نویسندگان English

sepideh Ahmadi 1
Amirmasoud Amirmazaheri 2
Majid Saffarinia 3
1 PhD. Student in Cultural Sociology, Faculty of Social Sciences, Centeral Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran,Iran.
2 Associate Professor,Department of Social Sciences, Faculty of Social Sciences, Centeral Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran,Iran (Corresponding author).
3 Professor,Department of Psychology,Faculty of Psychology and Educational Sciences,Payame Noor University,Tehran,Iran.
چکیده English

The family is re-created in the two-way interaction with its members and society. Biological and social changes have led to the emergence of women who are heads of the family. Their personal lives face challenges because of the absence or weakness of male supervision.
The presence of Female-headed households in all societies is obvious, but more attention to this population group stems from changes in the statistics of this group compared to previous years. This study aims to reconstruct the meaning of the culture of poverty and identify its dimensions among Female-Headed Households in the 19th District of Tehran in 2021, and to achieve a deep and inner knowledge and awareness based on the Emic method, from the life experience of these social groups. The method of this research is qualitative. In-depth interviews were conducted with 23 Female-Headed Households in the area. The sample size was determined based on the theoretical saturation criterion as 20. Method of thematic analysis of narration based on Brown and Clark method in Nvivo software was used to analyze the interview data. Analysis eventually led to the emergence of the following three main categories: minimal living, social reconstruction of motherhood, and accepted helplessness. The conceptual model of the culture of poverty was also drawn. These findings show that the culture of poverty is being reproduced with the discovered components in families headed by women. The existence of difficult situations and unfavorable life conditions of this group of women brings them increasing poverty, which becomes more and more impossible for them to escape it.

کلیدواژه‌ها English

Female-headed households
Meaning Reconstruction of the culture of poverty
Deprivation
ایرانخواه، احمد؛ مومنی، حسن (1396)، بررسی فقر و عوامل آن در شهر تهران، مجله پیشرفت‌های نوین در علوم رفتاری، دوره دوم، شماره شانزدهم، 52-34.
افراسیابی، حسین و جهانگیری، ساناز (1395)، آسیب‌شناسی تعاملات اجتماعی زنان سرپرست خانواده (مطالعه کیفی شهرستان شاهین‌شهر)، مجله زن در توسعه و سیاست، دوره چهاردهم، شماره چهار، 450-431.
نقش پیراوش، مهندسین مشاور (1386)، گزارش طرح تفصیلی منطقۀ 19 شهرداری تهران، نهاد مشترک مسئول تهیه طرح‌های جامع و تفصیلی شهر تهران، وزارت مسکن و شهرسازی شهرداری تهران: تهران.
خسروانی، عباس؛ محسنی، رضاعلی؛ صبوری خسروشاهی، حبیب (1398)، رابطه فقر شهری با فرهنگ فقر در محله‌های فرودست شهر اراک، رفاه اجتماعی، شماره هفتادو دو، 321-283.
ربیعی، مرجان (1396)، تعدد نقش در زنان سرپرست خانوار، تهران: جامعه‌شناسان.
عنبری، موسی؛ بقایی، سارا (1393)، ارتباط فرهنگ فقر و آسیب‌گرایی زنان حاشیه‌نشین شهری (مورد مطالعه: منطقه دیزج شهر همدان)، دوره ششم شماره دو، 232-209.
غفاری، غلامرضا و محمد باقر تاج الدین (1384)، شناسایی مؤلفه محرومیت اجتماعی، رفاه اجتماعی، سال چهارم، شماره هفده، صفحه 1-27.
رضوی، حسن (1382)، روستا، فقر، توسعه، تهران: روستا و توسعه.
ربیعی، مرجان (1396)، تعدد نقش در زنان سرپرست خانوار، تهران: جامعه‌شناسان.
کیویستو، پیتر (1383)، اندیشه‌های بنیادی در جامعه‌شناسی، ترجمۀ منوچهر صبوری، تهران: نی.
گیدنز، آنتونی (1389)، جامعه‌شناسی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: نی.
محمدی، بیوک (1373)، الگوهای فرهنگی خاموش، نامه علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، صفحه 303-312.
مرکز آمار ایران (1399)، ویژگی‌های جمعیتی، اجتماعی و اقتصادی مناطق 22گانه تهران در سرشماری سال‌های 1390 و 1395، تهران: مرکز آمار ایران (دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری).
لوئیس، اسکار (1353)، فرهنگ فقر، نامه علوم اجتماعی، ترجمه مهدی ثریا، دوره یک، شماره چهار صفحه 25-7.
ناریان، دیپا؛ چمبرز، رابرت؛ شاه، میراک و پتش پتی (1390)، صدای فقرا: فریاد برای تغییر، ترجمۀ مصطفی ازکیا و جمال رحمتی پور، تهران: انتشارات کیهان.
هریسون، لارنس؛ ساموئل هانتینگتون (1388)، اهمیت فرهنگ، گروه ترجمۀ انجمن توسعه مدیریت ایران ـ در حال توسعه، تهران: امیرکبیر.
 
 
Alkire, Sabina, Adriana Conconi, and Suman Seth. (2014). Multidimensional Poverty Index 2014: Brief Methodological Note and Results.
Bianon, L. (1999) Gender, Psychological Perspective, Allan & Bacon, Boston.
Chang, Qingsong, Chenhong Peng, Yingqi Guo, Ziyi Cai, and Paul SF Yip. (2020) Mechanisms Connecting Objective and Subjective Poverty to Mental Health: Serial Mediation Roles of Negative Life Events and Social Support, Social Science & Medicine 265: 113308.
Hagberg, Sten. (2001) Poverty in Burkina Faso: Representations and Realities. Deaprtment of Cultural Anthropology & Ethnology, Uppsala.
Memphis, Tailur (2010) Putting Poverty In Political Context: A Multi-Level Analysis of poverty, Poverty Research Center, University of Missouri, Columbia, Mo. July 21.23
Varley, Ann. (1996) Women Heading Households: Some More Equal Than Others?, World Development 24, no. 3: 505-20.
 
 
 

  • تاریخ دریافت 25 مهر 1401
  • تاریخ بازنگری 05 آذر 1401
  • تاریخ پذیرش 05 آذر 1401