مطالعات راهبردی ارتباطات

مطالعات راهبردی ارتباطات

مطالعه ای اکتشافی درباره روایت کاربران نوجوان ایرانی از چگونگی و دلایل نشر محتوای ‌خلاف‌واقع و جعلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق علیه السلام
چکیده
پراکندگی گسترده اطلاعات غلط و محتوای‌خلاف‌واقع در شبکه‌های اجتماعی، علاوه بر ایجاد آشوب‌های اجتماعی، به تفرقه‌افکنی، قطبی‌شدن افکار عمومی و تضعیف اعتماد به نهادهای رسمی دامن زده است. این پدیده، ریشه در عوامل فرهنگی، اجتماعی و روانشناختی همچون نیاز به تأیید اجتماعی، تأثیرات گروه‌های همتا، سوگیری‌های شناختی و شیوه‌های نادرست ارزیابی اطلاعات دارد. شناخت دقیق زمینه‌های فرهنگی و ارتباطاتی و طراحی استراتژی‌های موثر برای مواجهه با آن، امری ضروری به نظر می‌رسد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل زمینه‌های مؤثر بر انتشار محتوای‌خلاف‌واقع در میان نوجوانان ایرانی انجام شده است. با استفاده از روش کیفی و تحلیل سه مرحله‌ای(باز، محوری، گزینشی) داده‌های حاصل از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، شش محور اصلی( خانواده، دوستان، سکوها، ارزش‌های فرهنگی، رهبران عقیده ساز، دولت) شناسایی شدند. یافته‌‌ها حاکی از آن است که عوامل متعدد و پیچیده‌ای در تعامل با یکدیگر بر انتشار و پذیرش اطلاعات نادرست تأثیرگذارند. این پژوهش با تاکید بر خلاء‌های موجود در حوزه‌های فرهنگی و ارتباطی، به این نتیجه می‌رسد که غفلت از این کمبودها و همچنین بروز عملکردهای نادرست و ترک فعل‌ها، می‌تواند منجر به تشدید بحران در رویدادهای آتی و تعمیق شکاف‌های اجتماعی شود. به عبارت دیگر، در چنین شرایطی، ارزش‌هایی مانند "زن، زندگی، آزادی" به عنوان نمادی از مقاومت در برابر این وضعیت، بیش از پیش مورد توجه قرار می‌گیرند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Dissemination Channels and Narratives of Adolescent Users Regarding the Propagation of Counterfeit and Misattributed Literature in Iran: An Exploratory Study

نویسندگان English

Iman erfan manesh 1
mohammadjavad ravi 2
1 Academic staff member of the Faculty of Culture and Communication at Imam Sadiq UniversityTehran/ iran
2 studentmaster's student in the Faculty of Culture and Communication at Imam Sadiq University
چکیده English

The widespread dissemination of false information and disinformation on social media platforms has significantly contributed to social unrest, polarization, and erosion of trust in traditional institutions. This phenomenon, deeply rooted in cultural, social, and psychological factors, is a complex interplay of various elements. The need for social validation, peer group influence, cognitive biases, and flawed information processing mechanisms all contribute to the spread and acceptance of false information.
Research indicates that the psychological concept of confirmation bias plays a pivotal role in the dissemination of misinformation. Individuals are more likely to seek out and believe information that confirms their pre-existing beliefs, regardless of its accuracy. Moreover, the echo chambers created by social media algorithms can reinforce these biases, limiting exposure to diverse perspectives.
Knowing the cultural and communication contexts and designing strategies to deal with it seems to be a matter. The present study was conducted with the aim of identifying and analyzing the fields of research on the spread of real crimes among Iranian teenagers. Using the qualitative method and three-stage analysis (game, personality, selective) of semi-structured interviews, six main axes (family, friends, platforms, cultural values, opinion leaders, government) were identified.
The findings indicate that multiple and complex factors in this field combine to create the spread and acceptance of false information. These existing researches in the cultural and communication fields come to the conclusion that neglecting these, as well as the occurrence of incorrect actions and omissions, can lead to the aggravation of the crisis in future events and the deepening of social gaps. In other words, in such a situation, values ​​such as "woman, life, freedom" are more important as a symbol of resistance against this situation.

کلیدواژه‌ها English

Culture and communication
disinformation
social unrest
teenagers
social networks
فهرست منابع فارسی
اسمیت، فلیپ؛ رایلی، الکساندر (1398)، نظریه فرهنگی، محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی.
البرزی دعوتی، هادی؛ ساعی، محمدحسین؛ آزادی، محمدحسین (1398)، ظهور «خبر جعلی» در «عصر پساحقیقت» ؛‌ اهداف و پیامدها، رسانه‌های دیداری و شنیداری، 31 (13)، 59-86.
ترابی کلاته قاضی (1400)، بیانیه گام دوم انقلاب؛ سند ‌طرح‌ریزی راهبردی حرکت در مرحله دوم انقلاب اسلا‌می، مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، 5 (17)، 71-100.
دهخدا، علی‌اکبر (1373)، لغت‌نامه دهخدا، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
نوش‌آفرین، مظفری؛ مسعودی، امیدعلی؛ مجیدی قهرودی، نسیم (1403)، نقش سواد رسانه‌ای در کاهش اخبار جعلی وراهبردهای‌های مقابله با تهدیدات نرم رسانه‌های خارجی در ایران، مطالعات راهبردی ارتباطات، 3 (4).
روشه، گی (1392)، تغییرات اجتماعی، تهران: نشر نی.
سلیمانی ساسانی، مجید؛ شهبازی، مهدی؛ قربانی، سینا (1401)، فرهنگ شهرت و کنشگری سلبریتی‌ها در اینستاگرام از نظر کاربران ایرانی، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، 23 (57)، 341-374.
ساعی محمدحسین؛ آزادی، محمدحسین (2021)، راهکارهای مقابله با اخبار جعلی در سازمان‌های خبری و رسانه‌ای ایران.
صادقی فسائی، سهیلا؛ عرفان‌منش، ایمان (1398)، نوجوانان دیجیتالی و قدرت کنشگری؛ درآمدی بر جامعه‌شناسی خانگی شدن فناوری‌ها، تهران: نشر حقوقی.
صفدری شربیانی، ابوطالب (1401)، کنش جمعی جمعیonline، تهران: سوره مهر.
عرفان‌منش، ایمان (1402)، تحلیل راهبردی PESTEL از زمینه‌های فرهنگی و ارتباطاتی فتنه پاییز 1401 با تأکید بر شکاف در جامعه‌پذیری، نشریه راهبرد اجتماعی فرهنگی (2023): 305-336.‎
عرفان‌منش، ایمان (1403)، نگاشت راهبردی فضای مجازی: تجربه نگاری جهانی و چالش‌های حکمرانی، تهران: میراث معنوی.
فلیک، اووه؛ کاردورف، ارنست فون؛ اشتاینکه، اینس؛ جنر، برایان؛ محمدی تلوار، ستار (1397)، راهنمای روش تحقیق کیفی، تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.
قربان‌زاده سوار، قربانعلی (۱۳۹۸)، پیامدهای شکاف دیجیتال بر شکاف فرهنگی از منظر پدافند غیر عامل، مجله مقابله با عملیات روانی، 7(3)، 23-44.
بررسی ابعاد مسئله اطلاعات، اخبار و محتوای خلاف واقع در فضای مجازی و ارائه پیش نویس قانونی، 1401، 18452، شورای عالی فضای مجازی.
معین، م، (1371)، فرهنگ فارسی معین، تهران: امیرکبیر.
مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی (1403، 22 فروردین)، خطبه‌های نماز عید فطر [پایگاه اطلاع‌رسانی]، بازیابی 4 شهریور 1403، از ‪https: //farsi.khamenei.ir/speech-content?id=56031
محسنیان، سیدعلی؛ قاسمی‌نژاد، عبدالرحیم (1402)، بررسی لایحه برنامه هفتم توسعه (6): حوزه رسانه و فضای مجازی و ارائه احکام پیشنهادی(19052)، تهران، ایران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. https://sid.ir/paper/1090865/fa
نوری زنوز، مهسا؛ اسماعیلی، فائزه؛ پاینده، عمادالدین (1401)، بررسی ابعاد مسئله اطلاعات، اخبار و محتوای خلاف واقع در فضای مجازی و ارائه پیش‌نویس قانونی، تهران، ایران: مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی. https://sid.ir/paper/1048600/fa
هدایتی، عزیز؛ زینی‌وند، یوسف؛ رسول‌زاده اقدم، صمد (1395)، آسیب‌شناسی شبکه‌های اجتماعی مجازی موبایل ‌محور در زمینه تربیت دینی (مورد مطالعه: دانش‌آموزان مقطع متوسطه شهر تبریز)، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، 9 (31)، 23-45.
هدایتی، زینی‌وند؛ رسول‌زاده اقدم، صمد (2016)، آسیب‌شناسی شبکه‌های اجتماعی مجازی موبایل ‌محور در زمینه تربیت دینی (مورد مطالعه: دانش‌آموزان مقطع متوسطه شهر تبریز)، مطالعات جامعه‌شناسی.9 (31)، 23-45.
هرسیج، حسین؛ ربیعی‌نیا، بهمن (دی و پاییز 1402)، الگوی شکل‌گیری جنبش‌های اعتراضی با تأکید بر نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی (مقاله علمی وزارت علوم)، جامعه‌شناسی کاربردی، 34 1402 (3 (پیاپی 91)).
 
فهرست منابع غیر فارسی
Fletcher, Michael. (2015). THE DIGITAL DIVIDE. Hispanic Engineer, (1).
Dictionary, O. E. (1989). Oxford english dictionary. Simpson, Ja & Weiner, Esc, 3.‏
Griswold, W. (2012). Cultures and societies in a changing world. Sage.‏
Dictionary, M. W. (2002). Merriam-webster. On-line at http: //www. mw. com/home. htm, 8 (2), 23.‏
Rahman, T., & Jahan, I. (2020). The Role of Social Media Rumors in Social unrest of Bangladesh. International Journal for Studies on Children, Women, Elderly and Disabled, 11.
Corbin, J. M. (1998). The Corbin and Strauss chronic illness trajectory model: an update. Research and Theory for Nursing
Allcott, Hunt; Gentzkow, Matthew (2017): Social Media and Fake News in the 2016 Election. In The Journal of Economic.
Pherson, R. H., Mort Ranta, P., & Cannon, C. (2021). Strategies for combating the scourge of digital disinformation. International Journal of Intelligence and CounterIntelligence, 34 (2), 316-341.
Masavah, V. M., & Turpin, M. (2024, May). Fake News in Developing Countries: Drivers, Mechanisms and Consequences. In International Conference on Implications of Information and Digital Technologies for Development (pp. 127-142). Cham: Springer Nature Switzerland.‏
Logan, R. K. (2010). Understanding new media: extending Marshall McLuhan. Peter Lang.
‏ Kleinstreuer, C. (2017). Two-phase flow: theory and applications. Routledge.
‏ Cheshire, C. (2007). Selective incentives and generalized information exchange. Social Psychology Quarterly, 70 (1), 82-100.
‏ Tuomela, R. (2012). A theory of social action (Vol. 171). Springer Science & Business Media.
Aksan, N., Kısac, B., Aydın, M., & Demirbuken, S. (2009). Symbolic interaction theory. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 1 (1), 902-904.‏
 

  • تاریخ دریافت 05 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 14 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 15 شهریور 1403